Web Erişilebilirliği ve Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA): Kimler Uymak Zorunda?

Web erişilebilirliği uzun süre “olursa iyi olur” başlığı altında görüldü. Ancak Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act – EAA) 28 Haziran 2025’te yürürlüğe girdiğinden beri, birçok işletme için artık yasal bir yükümlülük. Üstelik bu yalnızca Avrupa’daki şirketleri değil, AB pazarına ürün veya hizmet sunan Türk firmalarını da ilgilendiriyor.

Web erişilebilirliği nedir?

Web erişilebilirliği, bir web sitesinin engelli kullanıcılar dahil herkes tarafından kullanılabilmesidir. Görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kullanıcılar; ekran okuyucular, klavye ile gezinme ya da yüksek kontrast gibi yardımcı teknolojilerle siteyi kullanır. Erişilebilir bir site, bu kullanıcıların içeriği algılayıp işlem yapabilmesini sağlar.

Uluslararası standart WCAG (Web Content Accessibility Guidelines)‘tir; EAA için fiili teknik referans WCAG 2.1 AA seviyesidir.

EAA ne getiriyor, kimleri kapsıyor?

EAA (Direktif (EU) 2019/882), belirli ürün ve hizmetlerin erişilebilir olmasını zorunlu kılar. Kapsamdaki başlıca alanlar:

E-ticaret siteleri ve uygulamaları
Bankacılık ve ödeme hizmetleri
E-kitap ve okuyucu platformları
Bilet / check-in otomatları, ulaşım ve iletişim hizmetleri

Kritik nokta şu: Yasa, AB pazarına hizmet veren ekonomik aktörleri bağlar. Yani Türkiye’de yerleşik olsanız bile, AB’deki tüketicilere satış yapıyorsanız kapsama girebilirsiniz. Hizmet sağlayan mikro işletmeler (10’dan az çalışan ve yıllık cirosu 2 milyon €‘yu aşmayan) için istisna tanınır; ancak istisna kapsamında olmak, erişilebilirliğin iyi bir uygulama olmaktan çıktığı anlamına gelmez.

Sitenizi erişilebilir yapan temel ilkeler

Aşağıdaki kontrol listesi, çoğu sitenin en sık takıldığı noktaları kapsar:

Görsellere anlamlı alt metni verin; dekoratif görselleri ise gizleyin.
Tüm bağlantı ve butonların erişilebilir bir adı olsun. İçi boş, yalnızca logo veya ikon içeren linkler ekran okuyucular için “isimsiz”dir — gerçek metin ya da aria-label ekleyin.
Klavye ile tam gezinme mümkün olsun; fareye bağımlı kalmayın.
Yeterli renk kontrastı sağlayın (metin/arka plan).
Form alanlarını label ile etiketleyin.
Anlamsal HTML kullanın: doğru başlık hiyerarşisi (h1→h2), landmark’lar ve liste/tablo yapıları.
Video ve sese altyazı veya metin alternatifi sunun.
Otomatik oynayan veya hareket eden içeriği kullanıcı durdurabilsin.

Erişilebilirliğin gizli faydası: SEO ve GEO

Erişilebilir bir site aynı zamanda temiz, anlamsal ve taranabilir bir sitedir. Doğru başlık yapısı, alt metinleri ve düzgün işaretleme; arama motorlarının da, yapay zekâ motorlarının da içeriğinizi daha iyi anlamasını sağlar. Yani erişilebilirlik için yaptığınız çalışmanın büyük kısmı, doğrudan SEO ve GEO performansınıza da yarar. Hızlı ve temiz altyapı için Core Web Vitals yazımız da bu tabloyu tamamlar.

Nereden başlamalı?

Mevcut durumu ölçün: Lighthouse veya axe gibi araçlarla bir erişilebilirlik denetimi yapın.
WCAG 2.1 AA’yı hedef alın; öncelikle en sık karşılaşılan hataları giderin.
Yeni projeleri baştan erişilebilir kurun; sonradan eklemek her zaman daha maliyetlidir.

Sonuç

Erişilebilirlik artık hem yasal bir gereklilik hem de daha geniş bir kitleye ulaşmanın, daha kaliteli bir web deneyimi sunmanın yolu. EAA ile birlikte “sonra bakarız” denilebilecek bir konu olmaktan çıktı. Doğru kurgulandığında; erişilebilirlik, SEO ve marka itibarı aynı yatırımla birlikte gelir.

Sitenizin erişilebilirliğini değerlendirmek veya yeni projenizi baştan erişilebilir kurmak için kurumsal web sitesi tasarımı hizmetimize göz atın.